PPWR 2026 - EU Verpakkingswet

Wat is de PPWR en waarom is deze EU-verpakkingswetgeving ingevoerd?

De PPWR is een Europese verordening die als doel heeft om verpakkingsafval drastisch te verminderen en de recyclebaarheid en herbruikbaarheid van verpakkingen te vergroten. De kern van de PPWR draait om:

• Verplichte recyclebaarheidseisen
• Verplichte hergebruikpercentages
• Strengere materiaalrestricties
• EU-brede etikettering en informatieverplichtingen
• Uniforme registratie- en rapportageverplichtingen

Deze nieuwe EU-verpakkingswetgeving heeft daarmee invloed op ontwerp, logistiek, administratie en strategische keuzes binnen organisaties.

Wie valt onder de PPWR? De 8 rollen binnen de verpakkingsketen

De PPWR onderscheidt acht verschillende rollen binnen de verpakkingsketen. Per verpakking kan jouw rol verschillen, afhankelijk van herkomst en bestemming. Dit maakt de analyse onder de PPWR complexer dan onder bestaande EPR-regels.

De acht rollen zijn:

1. Leverancier – produceert onderdelen van verpakkingen of vervaardigt verpakkingen in opdracht van een merkhouder.
2. Fabrikant – brengt verpakkingen onder eigen naam of merk op de markt.
3. Importeur – voert verpakkingen of verpakte producten van buiten de EU in. Binnen de EU kan slechts één partij als importeur worden aangemerkt.
4. Distributeur – levert verpakkingen of verpakte producten binnen de EU door.
5. Eind-distributeur – verstrekt direct aan de eindgebruiker.
6. Eindgebruiker – gebruikt het product zonder het in dezelfde vorm door te verkopen.
7. Consument – natuurlijke persoon buiten handels- of beroepsactiviteit.
8. Fulfilmentdienstverlener – voert minimaal twee van de volgende activiteiten uit: opslag, verpakken, adresseren of verzenden zonder eigenaar te worden van de goederen.

Ben je fabrikant, importeur of (eind-)distributeur? Dan val je onder de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid binnen de PPWR.

Een micro-onderneming (minder dan 10 werknemers en minder dan €2 miljoen omzet of balanstotaal) kan onder bepaalde omstandigheden niet als fabrikant worden aangemerkt wanneer zij een fabrikant in eigen land opdracht geeft om verpakkingen onder eigen merk te produceren. In dat geval neemt de opdrachtnemer de wettelijke verplichtingen op zich.

Welke verpakkingen vallen onder de PPWR?

De PPWR maakt onderscheid tussen zeven soorten verpakkingen. Op dit moment worden deze in veel landen nog gelijk behandeld in rapportages, maar onder de PPWR zullen per categorie specifieke eisen gelden.

De zeven categorieën zijn:

1. Serviceverpakkingen – op het verkooppunt gevuld, zoals toonbankverpakkingen.
2. Afhaalverpakkingen – gevuld op bemenste verkooppunten voor directe consumptie of vervoer.
3. Primaire productieverpakking – verpakkingen voor onverwerkte landbouw- of veeteeltproducten.
4. Verkoopverpakking – vormt samen met het product een verkoopeenheid voor de eindgebruiker.
5. Verzamelverpakking – groepeert meerdere verkoopeenheden; lege ruimte mag maximaal 50% bedragen.
6. Verzend- en e-commerceverpakking – vergemakkelijkt transport en bescherming tijdens verzending.
7. Verpakking voor elektronische handel – specifieke verzendverpakkingen voor online verkoop, met beperkingen op lege ruimte.

Voor PPWR-compliance is het essentieel dat je per verpakking exact vastlegt:

• Materiaalsoort
• Gewicht
• Formaat
• Toepassing
• Verpakkingsstroom (retail, horeca, transport, e-commerce)

Deze data vormen de basis voor registratie, rapportage en technische onderbouwing.

Wanneer gaan de PPWR-verplichtingen in?

Hoewel de PPWR formeel al in werking is getreden, gelden de meeste verplichtingen vanaf 12 augustus 2026. Daarna volgen gefaseerde aanscherpingen:

• Vanaf 2027: recyclingklassen vermelden op de conformiteitsverklaring
• Vanaf 2028: verplichte EU-symbolen voor statiegeld en hergebruik
• Vanaf 2030: minimale recycleerbaarheid Klasse C en diverse verbodsbepalingen
• Vanaf 2038: minimale recycleerbaarheid Klasse B

De overgangsperiode lijkt lang, maar gezien de impact op ontwerp, supply chain en registratie is tijdige voorbereiding essentieel.

PPWR-registratieplicht per EU-land

Een belangrijk onderdeel van de PPWR-verplichtingen is registratie in elk EU-land waar je verpakkingen op de markt brengt. Je moet jaarlijks rapporteren welke hoeveelheden per materiaal en per verpakkingscategorie zijn verkocht.

De drempels verschillen per land. Bijvoorbeeld:

• België – registratieplicht vanaf 300 kg verpakkingen
• Nederland – huidige drempel 50.000 kg; deze vervalt in 2027

In veel andere EU-landen geldt registratie vanaf de eerste verkoop. De PPWR zorgt ervoor dat registratieverplichtingen uniformer worden, maar nationale uitvoeringsregels blijven bestaan.

Recyclebaarheid en recyclingklassen binnen de PPWR

De PPWR introduceert recyclingklassen A, B, C en D. Deze classificatie wordt bepalend voor markttoelating op termijn.

Belangrijke mijlpalen:

• Vanaf 2030 moeten verpakkingen minimaal voldoen aan Klasse C (≥70% recyclebaar).
• Vanaf 2038 wordt de minimumeis verhoogd naar Klasse B.

Verpakkingen die niet voldoen aan de minimale recyclingklasse mogen niet langer op de EU-markt worden gebracht. Ontwerpkeuzes worden daarmee strategisch belangrijk. Mono materialen, beperkte additieven en eenvoudig te scheiden componenten verhogen de recyclingprestatie. Complexe lagen, coatings of onnodige constructies kunnen leiden tot lagere klassen en uiteindelijk tot marktbeperkingen. Wil je nu al weten waar jouw verpakkingen toe behoren doe dan de recyclecheck van Verpact. 

Hergebruik, etikettering en communicatieverplichtingen

De PPWR stimuleert hergebruik sterk. Tussen 2027 en 2040 stijgen de verplichte hergebruikpercentages gefaseerd. In de horeca moet “bring your own” vanaf 2027 worden toegestaan en vanaf 2028 moeten herbruikbare alternatieven zonder meerprijs beschikbaar zijn.

Vanaf 2028 worden bovendien EU-brede symbolen verplicht voor:

• Statiegeldsystemen
• Hergebruik
• Percentage gerecycled materiaal

De exacte vormgeving van deze symbolen wordt midden 2026 gepubliceerd. Aanvullende informatie mag via QR-codes beschikbaar worden gesteld.

Verboden verpakkingen en materiaalrestricties vanaf 2030

De PPWR bevat concrete verbodsbepalingen die vanaf 2030 gelden. Deze hebben vooral betrekking op kunststof en schadelijke stoffen zoals PFAS.

Bekende verboden zijn onder andere:

• XPS-verpakkingen voor voedsel en dranken
• Krimpfolie voor bagage
• Plastic opvulchips en plastic ringen
• Plastic verpakkingen voor onbewerkte groenten en fruit onder 1,5 kg
• Eenmalige plastic verpakkingen in horeca en kantines
• Zeer lichte plastic draagtassen
• Minimumpercentages voor post-consumer recycled (PCR) materiaal.

Administratie en jaarlijkse PPWR-rapportage

Om compliant te zijn met de PPWR moet je structureel gegevens bijhouden over:

• Hoeveelheden verpakkingen per land
• Materiaalsoorten
• Recyclingpercentages
• Hergebruik
• Afvalstromen

Deze gegevens vormen de basis voor jaarlijkse rapportage bij nationale producentenregisters. Zonder gestructureerde administratie wordt PPWR-compliance praktisch onmogelijk.